Waarom veranderen zo moeilijk is

Over innerlijke gehoorzaamheidspatronen

 

Wat zie je hier?

 


 

 

 

De meeste mensen zien op het plaatje een papegaai.

In werkelijkheid echter is het een body paint project van de kunstenaar Johannes Stoetter.

Dat we toch een papegaai zien, komt omdat wij in patronen en in vaststaande concepten denken. “We zien de dingen niet zoals ze zijn maar zoals wij zijn”,  zegt Socrates; het lijkt op een papegaai, dus zien wij een papegaai.

Dat gaat niet alleen over visueel waarnemen maar ook over handelen. Je denkt een situatie te herkennen en handelt daarnaar. Het is echter niet de situatie waarop je reageert maar jouw interpretatie daarvan. Je denkt dat je weet wat je ziet of ervaart. Maar in feite zoek je de inpassing van dat wat je ziet (of hoort of ervaart) in een patroon dat je kent. Vaak gaat dat goed, sterker het is ook wel handig. Het maakt dat we snel kunnen reageren. Maar soms zit het in de weg. Zoals bij het plaatje boven.

Of het zit in de weg in ons leven. Je voelt je altijd slachtoffer, in welke situatie dan ook. Je voelt je nooit gehoord, gezien. Je zegt altijd ja, ook als je eigenlijk nee zou willen zeggen. Je zou het wel anders willen maar het lukt je niet. We noemen het onze verslavingen of denken dat we nu eenmaal zo zijn. Geen wonder want de neiging patronen te volgen is sterk, heel sterk. Zelfs als je weet dat er op het plaatje boven een vrouw zit is het nog moeilijk om háár te zien in plaats van de papegaai.

Dat maakt veranderen ook zo moeilijk. Het is echter niet onmogelijk. Dat we zo sterk in patronen leven, zegt Gendlin, is ook een patroon. In feite bestaan we echter niet uit statische inhouden (ik ben nu eenmaal zo) maar zijn we proces. Proces dat bovendien de natuurlijke neiging heeft om zich in die richting te bewegen die ons tot volle bloei brengt. Maar soms zit het vast; er is sprake van geblokkeerd proces. Dat lijkt onveranderlijk maar dat is het niet. In deze blog wil ik iets laten zien over het in patronen leven en wat de mogelijkheden zijn om het geblokkeerde proces weer in beweging te krijgen. (meer…)

Kun je focussen in je eentje? Lees hier een voorbeeld

Zo kan het gaan …….

 

Ik zit in de auto onderweg naar een gesprek over een mogelijke in-company training. Ik heb er zin in. Voel me stevig en kijk uit naar de ontmoeting die ik ga hebben. Tegelijk merk ik ook iets anders, iets dat me tegenhoudt. Ik ken dat wel, ik heb dat vaker. Juist als ik er zin in heb. Als ik me goed voel. Het is haast net of iets zegt: “pas maar op”. Het is gevaarlijk om er zin in te hebben, zoiets. Natuurlijk heb ik daar al veel over nagedacht. Wat is dat toch? Ik kan me niet voorstellen dat er ooit iets in mijn leven is gebeurd dat hier de oorzaak van kan zijn. Het is niet fijn. Want het zit toch een beetje in de weg. Het lijkt trouwens wel of ik het vaker in de auto heb dan ergens anders.

Ik ben goed op tijd en besluit de auto even aan de kant te zetten om er wat tijd voor te nemen. Ik maak ven binnen wat ruimte om hier bij te kunnen zijn. Er ontvouwt zich een gevoel op mijn borst. Het heeft iets ingehoudens. Het maakt dat mijn energie niet echt naar beneden zakt, zoiets. Het heeft iets alerts. Iets van ‘pas op’. Alsof het zegt dat het gevaarlijk is om achteruit te gaan zitten. Ik begroet het en heb er aandacht voor en ik merk dat alleen dat al prettig is. Er komt zelfs een zucht.

In de actieve en belangstellende aandacht die ik het geef komt ineens een herinnering op. De herinnering aan een auto-ongeluk dat ik ooit had, een jaar of 30 geleden. Het was een fors ongeluk op de snelweg. Ik moest uitwijken voor een automobilist die een onhandige move uithaalde en we sloegen met onze auto twee keer over de kop. Het brengt herinneringen aan hoe goed we daar van afgekomen zijn, hoe fijn de reactie van de omstanders was en ook die van de politie. En ook aan hoe ik pas een half jaar later een echte reactie kreeg.

Jaha, dat was heel wat – het raakt me ook wel om hier aan te denken en bij stil te staan maar met het gevoel op mijn borst doet het niet veel. Ik begrijp dat er nog iets moet zijn en ik blijf er nog wat langer bij. En ja hoor dan komt het – ik herinner me het moment van vlak voor het ongeluk. Het was de eerste keer dat ik na het behalen van mijn rijbewijs een langere rit maakte. Ik herinner me hoe ik ontspande, het ging goed, ik kreeg wat meer zelfvertrouwen, ik vond het rijden eigenlijk wel leuk. En toen gebeurde het, die stomme auto die over de witte driehoek met een gangetje van een kilometer of 60 zomaar de snelweg opdraaide terwijl ik net ingehaald werd en dus geen kant op kon.

Dát is het, nu ontspant het ook op mijn borst. ‘Pas op met ontspannen’; ‘pas om met zelfvertrouwen’; ‘juist als je denkt dat het net lekker gaat, dán moet je oppassen’. Dát is wat zich in mij had vastgezet. Er komen meer zuchten, het wordt ruim in mijn borst. Ik voel ontspanning en ruimte, en weer is er een diepe zucht. De spanning zakt. Ik neem nog even tijd om te genieten van dit moment, ik voel een soort dankbaarheid. En als ik verder rijd is er nog alleen de zin in het gesprek. Het is een fijn gesprek en met de uitnodiging om een offerte te maken rijd ik fluitend weer naar huis.

 

 

Wat is de beste raadgever? Emotie, ratio of geen van beide?

sotskin emoties

Vorige week gaf ik een cursus. Eén van de cursisten was hoogzwanger, ik noem haar hier Marijke. Ze had vantevoren aangegeven niet zeker te weten of ze kon komen. Toch wilde ze liever niet een dag missen uit een reeks van bijeenkomsten. Iedereen was blij dat ze er was, mét haar prachtige ronde buik, waar af en toe een duidelijke beweging zichtbaar was. Zoals we dat gewoon zijn, begonnen we met de aandacht naar binnen te richten. Na deze innerlijke begroeting volgde een rondje waarin een ieder die dat wilde iets kon vertellen in de groep. Na verschillende anderen wilde ook Marijke iets delen. Met tranen in haar ogen zei ze ”ik ben er eigenlijk niet, althans niet écht. Mijn ratio doet bijna niet mee, het is allemaal lijf. Ik zal misschien niets verstandigs kunnen zeggen. Maar als ik zó mee mag doen dan kan ik blijven”. De tranen stroomden inmiddels over haar wangen. Dit raakte ons, en mogelijk de lezer ook, het roept iets op van “Natuurlijk hoor je er bij”.

Het raakt ook nog iets anders. Kennelijk zit daar van binnen iets dat er van overtuigd is dat je alleen maar mee mag doen als je verstandige dingen kunt zeggen. Als je rationeel bent. Had je vooraf aan Marijke gevraagd wat zij belangrijker vindt:  ‘weten met je hoofd’ of ‘weten met je lijf’- had ze waarschijnlijk  ‘weten met je lijf’ genoemd. Ik denk dat Marijke niet de enige is. En toch …. Is het je wel eens opgevallen hoe vaak mensen zich verontschuldigen voor tranen? “Sorry hoor, dat ik zo emotioneel reageer.”  “Laat me maar even, het is zo wel over.”  “ik moet even weer tot mezelf komen”. We mogen niet teveel vanuit de emotie reageren, emoties zijn slechte raadgevers. Vaak wordt gezegd dat in onze Westerse wereld de ratio overgewaardeerd is. Eerlijk gezegd heb ik dan vaak het idee dat dit al zo vaak gezegd is dat het een beetje loze woorden geworden zijn. Maar deze gebeurtenis met Marijke zette me aan het denken. Zou het kunnen dat niet alleen zij ergens van binnen zeker meent te weten dat als je ratio niet mee kan doen, je buiten de groep staat, niet mee mag doen? Je er eigenlijk niet écht bent? Het zou me niet verbazen.

Het is In ieder geval een mooi voorbeeld van wat Gene Gendlin ‘gehoorzaamheidspatronen’ noemt. Vastgeroeste ideeën over wat goed en fout is, over hoe het hoort. Zó vastgeroest dat we het niet (meer) in de gaten hebben. Je bent het je niet bewust maar je bent wel geneigd je te gedragen, ja zelfs je te voelen conform deze innerlijke overtuigingen. (meer…)

Zijn of Hebben? Een oefening in Ruimte Maken

Innerlijke ruimte marijke dijkstra

 

Ken je de uitspraak “je bent niet je gevoelens maar je hebt ze”? Misschien begrijp je de uitspraak wel maar dat betekent nog niet dat je dat ook automatisch zo kunt ervaren. Althans veel mensen kunnen dat niet. Toch is het waar én het maakt een wereld van verschil. Focussen helpt je dit verschil te ervaren. Een psycholoog die deelnam aan een focustraining verwoordde het zo “Het was een eye-opener om te merken hoe belangrijk het is dat cliënten kunnen ervaren dat ze niet hoeven samen te vallen met hun verdriet, angst of frustratie.” Let op het woord ‘ervaren’. Een psychotherapeut vertelde hoe hij had gemerkt dat focussen een heel krachtig instrument is om op een diep gevoelsniveau met cliënten te werken. “De kracht ervan is”, zei hij: “ dat cliënten echt d(i)e wijsheid in zichzelf ontdekken.” Ja dat is mooi gezegd, op het moment dat je het van binnen uit ervaart wordt het échte wijsheid, levende wijsheid. Wijsheid waar je iets aan hébt. Het mooiste voorbeeld van het verschil tussen weten en ervaren dat ik in mijn praktijk meemaakte vind ik nog altijd dat van de vrouw die na haar eerste focussessie zei: “ik doe al 15 jaar verschillende therapieën. Alle therapeuten zeiden me dat ik het uiteindelijk toch zelf moet doen en dat weet ik ook wel. Maar nu kan ik voor het eerst voelen dat ik het ook kán!” Wow, wat een verschil! Wie dit verschil aan den lijve heeft ervaren weet waar ik het over heb. Die kent ook de waarde ervan. Dit is wat Gene Gendlin first-person-science noemt. Wetenschap uit de eerste hand zou je kunnen zeggen. De vraag is dan natuurlijk of dat ook waarde heeft voor anderen?  Doralee Grindler, verbonden aan de Sofia University in Palo Alto, CA/USA, heeft een aantal onderzoeken naast elkaar gelegd waarin het resultaat van Clearing a Space werd onderzocht en beschreven.

(meer…)

Het ís er! Hét Nederlandse boek over Focussen van Erna de Bruijn

focusboekOp vrijdag 20 juni is op feestelijke wijze het Nederlandse boek over Focusing gepresenteerd. In hotel Atlantic in Den Haag/Kijkduin met een weids uitzicht op de duinen en de zee en in tegenwoordigheid van zo’n 95 enthousiaste gasten. Het was een waar feest.

Het boek dat geschreven is door Erna de Bruijn blijkt een groot geschenk, in zijn helderheid, in zijn toegankelijkheid en in zijn rijkdom. Prof. dr. Mia Leijssen zegt er over: Hier is een doorgewinterde expert én een woordkunstenares aan het woord.
Het is een prachtig, gedegen én licht boek voor iedereen die focussen wil gebruiken in zijn of haar werk en leven. Geschikt voor zowel nieuwelingen als voor mensen die al meer bekend zijn met focussen.
Het boek gaat over wat focussen is, hoe je het kunt doen, over begeleiden en over het focussend omgaan met specifieke situaties zoals de innerlijke criticus, het kind van binnen, oude, belemmerende patronen, omgaan met ziekte en over dromen. Het is doorspekt met vele voorbeelden en zo geschreven dat je het meteen kunt toepassen.

In mijn blog geef ik deze keer graag een klein inkijkje in het boek. Om je er warm voor te maken. (meer…)